Bạn không nên đưa những tấm ảnh (1) mang tính lưu niệm …. lên Hội Ảnh ( Phần 3, điều x, khoản y, chương z- Hiến chương Xóm nhiếp ảnh chấm com)***** Xin phép các cụ, các bác admin,mod, nick đỏ,xanh,tím vàng…đủ các sắc màu của nick, tôi xin trích dẫn lại một trong những quy định của Xóm mà mỗi member đều phải đọc qua trước khi post ảnh lên Xóm. Sau một thời gian “gia nhập hộ khẩu và sinh sống” ở Xóm, tôi phát hiện ra: Vẫn còn nhiều người khi post ảnh lại bị lãng quên quy định nói trên, vẫn post ảnh có tính chất lưu niệm ( kỷ niệm) lên Xóm. Tôi có sưu tầm, biên tập, tổng hợp được một số tư liệu, hi vọng rằng nó có thể có ích đôi chút giúp cho mọi người có một chút sơ lược phân biệt giữa ảnh lưu niệm ( kỷ niệm) với ảnh nghệ thuật.

  Trước hết xin nhắc lại đôi chút: *Nghệ thuật là gì ? Nghệ thuật, theo nghĩa ban đầu của từ này, là sự xuất sắc trong việc tạo ra một đồ vật hay thực hiện một hoạt động xác định nào đó. Người ta từng nói “nghệ thuật đóng giày”, “nghệ thuật rèn đúc”
, … Tuy nhiên theo sự phát triển của xã hội, của văn hóa, khoa học kỹ thuật, khái niệm nghệ thuật ban đầu đã được phân cấp thành nghề thủ công và nghệ thuật, khái niệm nghệ thuật được định nghĩa ở mức cao hơn. Để hiểu thế nào là nghệ thuật, cần nhìn nhận qua các khái niệm: Tác phẩm nghệ thuật, hoạt động nghệ thuật và người nghệ sỹ.

   Tác phẩm nghệ thuật là một vật được sáng tạo ra dưới sự tác động của trí thức con người thông qua các hoạt động trên những phương tiện, vật liệu ( hữu hình hoặc vô hình) để làm nên những sản phẩm có giá trị thẩm mỹ nhất định. Hoạt động nghệ thuật theo đó là quá trình sáng tạo với trí thức để tạo ra những giá trị thẩm mỹ biểu hiện qua những sản phẩm hữu hình hoặc vô hình. Yếu tố căn bản của hoạt động nghệ thuật, phân biệt nó với các chế tác thủ công là sự sáng tạo: Tìm ra những hình thức mới, những cách làm mới, các thể hiện mới, … không lặp lại. Nên phân biệt rõ mỹ nghệ và nghệ thuật, nghệ thuật là một lĩnh vực đứng trên thủ công, mỹ nghệ.

  Người nghệ sỹ khác với người thợ thủ công hay nghệ nhân. Nếu như thợ thủ công làm ra sản phẩm theo những khuôn mẫu nhất định mà mục đích cao nhất là sự hữu dụng, thì hoạt động của nghệ sỹ là một quá trình sáng tạo làm ra những sản phẩm không chỉ hữu ích mà còn phải có tính thẩm mỹ, mới mẻ, không chỉ để sự dụng cho những hoạt động thường nhật mà còn để truyền đạt những thông điệp, gửi gắm ý tưởng mà họ muốn thể hiện. Nghệ sỹ là người sáng tạo ra những giá trị thẩm mỹ phản ánh tư tưởng của họ và của xã hội.

   Nghệ thuật là lĩnh vực chứa đựng cả 3 thành phần: tác phẩm nghệ thuật, hoạt động nghệ thuật và người nghệ sỹ. Sáng tạo là tính chất căn bản của cả 3 thành phần đó. Vậy làm thế nào để thoát khỏi lối mòn của ảnh lưu niệm ( kỷ niệm) để mở cảnh cửa đi vào chân trời của ảnh nghệ thuật ?

   *Ba phương thức thoát xác: Phân tính 2 loại ảnh, ảnh kỷ niệm và ảnh nghệ thuật ta thấy sự khác biệt, một phần nhỏ ở người mẫu mỗi lần được chụp hình là sắp xếp lại áo quần, thộn mặt, nghiêm trang nhìn thẳng ra máy, phần còn lại, vâng, bao nhiêu phần còn lại do người chụp chưa biết hay chưa dám làm khác.

    Ba phương thức nêu ra đây khi áp dụng khôn ngoan và kiên trì đủ cho ta thoát xác.
       1. Không để người mẫu ngồi thộn nhìn ra ống kính. Xét rằng mỗi con người đều có cá tính mà cá tính chỉ bộc lộ lúc họ sinh hoạt tự nhiên. Nay họ vào một thế có sẵn, mặc nhiên ta tước đoạt của họ mọi đặc tính, lại nữa gò vào một thế cứng nhắc, họ trở thành những con cá đóng hộp, con lươn bỏ vào ống tre dài ngoằng. Hãy trả lại cho họ mọi tự nhiên trong công việc hàng ngày của họ. Tấm hình của người vợ ẵm đứa con bụ bẫm cùng nhìn ra ống kính có thể nào đẹp bằng tấm hình cũng người vợ đó cầm thìa bột để vào miệng con, yêu thương trào dâng lên ánh mắt, miệng chúm chím hé mở như thúc giục thằng cưng há mồm ra nhận đón miếng bột ngon lành. Đằng nào nghệ thuật hơn ? Đằng nào đóng đúng vài hình ảnh kỷ niệm hơn ? Cho nên lời nói: “Đừng nhìn vào ống kính”. Khi được bổ túc bằng: “Chăm chú vào công việc đang làm” có thể dùng làm khởi điểm mà ai cũng có thể theo được.

      2. Đặt người mẫu vào bối cảnh thích hợp. Xét rằng con người có cá tính: cá tính đó còn được bộc lộ ở một khung cảnh thích hợp. Xưa nay những hình ảnh kỷ niệm chỉ trơ trọi có một cái đầu, hai cái đầu, một người đứng cạnh năm bảy người đứng bên. Xét hẳn về phần kỷ niệm cũng thấy thiếu xót rồi. Đứng ở đâu ? Chỗ ấy ra sao ? Kỷ niệm con người ấy lúc ngần ấy tuổi, nhà cửa bàn ghế đồ đạc như thế nào ? Ta thường quên khung cảnh ảnh hưởng không nhỏ đến nếp sống, đến tính tình. Nói một cách khác người chụp có thể dùng bối cảnh vừa cho chủ đề đỡ trơ trọi vừa tôn ý nghĩa nội dung nổi bật ra.

    3. Người chụp nắm phần chủ động. Chúng ta có thể sửa lỗi lầm nhỏ nhoi ở phía người mẫu để cho tấm hình của ta không còn lỗi lầm trở nên hoàn hảo bằng cách nắm hết phần chủ động trong lúc tạo hình. Người mẫu nào cũng thế, khi được chụp một kiểu hình hoặc lung túng, hoặc đứng ngay vào một “thế đứng” ở một kiểu hình trước kia mà họ ưng ý. Có khi họ đúng, mà nhiều khi họ sai. Họ đúng khi họ tự biết chỉ “ăn ảnh” ở một góc cạnh nào của khuôn mặt họ, họ thường sai vì đánh giá người chụp nào cũng ở trình độ ngang nhau, và nhiếp ảnh là máy móc, máy nào chụp ra chẳng vậy. Thực ra ở trường hợp nào họ cũng vẫn có sự giao phó quyền lực sắp xếp cho người cầm máy. Tại ta chưa sử dụng hay chưa sử dụng đến mà thôi.

      Nghiên cứu người mẫu kỹ càng, đặt họ vào bối cảnh thích hợp, ta còn chụp lúc họ tự nhiên, họ sống thật với họ. Và lúc này cũng chưa bấm máy được. Tuy họ không nhìn ta mà nhìn mà nhìn vào chỗ khác nhưng chí hướng vẫn vọng vào máy. Và lúc này cũng chưa bấm được. Họ vẫn không nhìn ta mà nhìn vào chỗ khác nhưng chí hướng vẫn vọng vào máy, vào người chụp ảnh, tai vẫn vểnh lên nghe động tĩnh. Chỉ ít phút sau họ lại chăm chú thật sự vào công việc đang làm lúc đó họ mới thật tự nhiên, và mới là khoảnh khắc hoàng đạo của người cầm máy. Người chụp từ trình độ kỷ niệm, chỉ cần ý thức một chút cũng băng qua được trở ngại để vào nghệ thuật thênh thang. Vào vườn nghệ thuật có muôn ngả, mà đẩy mạnh ảnh kỷ niệm qua ảnh nghệ thuật cũng là một trong những ngả chính.